Over Femme au Fone

In 2012 werd Kivufoon, de voorloper van Femme au Fone, opgericht met het doel om 'zo snel mogelijk informatie te krijgen uit de geïsoleerde gebieden, waar het meeste van het geweld zich afspeelt, en met die informatie de autoriteiten onder druk te zetten en ze te dwingen tot handelen op militair, justitieel en sociaal gebied, om zo een einde te maken aan de straffeloosheid' (Jolly Kamuntu)
Het project werd geleid door Radio Maendeleo, een regionaal radiostation in Bukavu (Zuid-Kivu) en ondersteund door de stichtingen Worldcom / Lolamora Productions en Medio (met hulp van Oxfam Novib).

Achtergrond

De ontoegankelijkheid van veel gebieden, een gebrek aan communicatiekanalen en een grote mate van onveiligheid hebben leiden ertoe dat een groot deel van de bevolking in de provincies Noord-Kivu en Zuid-Kivu geen stem heeft en geen bescherming geniet. Natuurlijke en politieke barrières vergroten de macht van de vele gewapende groeperingen in Oost-Congo.

Maar tot op de dag van vandaag falen zowel de Congolese autoriteiten als de internationale gemeenschap – en dan vooral de Verenigde Naties – in de uitvoering van maatregelen om de levensomstandigheden van vrouwen te verbeteren en hun families en gemeenschappen meer veiligheid te garanderen..

Kivufoon was een early-warning-system: per sms werd melding gemaakt van mensenrechtenschendingen. Door de meldingen konden bevolking en autoriteiten worden gewaarschuwd wanneer een groep gewapende rebellen werd gesignaleerd. Op die manier kon de overheid ingrijpen en de bevolking zich terugtrekken tot de situatie weer veilig was. Het tweede doel was het systematisch opslaan en analyseren van informatie over misdaden en mensenrechtenschendingen. De informatie werd vervolgens voorgelegd aan lokale politici, het nationale leger en de troepen van de VN. Ook NGO's die in de regio actief zijn werden gewaarschuwd. Hierbij viel het op dat vrouwendiscriminatie een structureel probleem is binnen de Congolese samenleving. Zelfs zijn vrouwen ondervertegenwoordigd in de luistergroepen van de eigen radio! Om dit te verbeteren wordt het project nu volledig door vrouwen georganiseerd. In november 2013 kreeg Kivufoon dan ook een nieuwe, meer toepasselijke naam: Femme au Fone (FAF). Om het project kracht bij te zetten zijn er nu drie lokale organisaties in actief: Maendeleo, AFEM-SK en SPR.

Vrouwen

Het grootste verschil tussen Kivufoon en FAF is dat het nieuwe systeem vrouwen direct laat beslissen wat ze naar voren willen brengen en hoe. FAF biedt vrouwen een systeem (een software programma) en een platform (een radiozender en een toegewijd professioneel team). Hun gecodeerde sms-berichten bereiken een computer die alle meldingen systematisch opslaat en rangschikt op urgentie.

Een team bestaande uit professionele journalisten dat wordt aangestuurd door Maendeleo-WCLM implementeert Femme au Fone: het team ontvangt de berichten, controleert de informatie, maakt radioprogramma's gebaseerd op de onderwerpen waarover het meest wordt bericht en het team is verantwoordelijk voor alerts etc.

Sinds eind 2013 wordt er iedere week een programma uitgezonden op Radio Maendeleo dat bericht over al het nieuws dat die week is binnengekomen via het FAF systeem.

In de praktijk

Het project wordt gedragen door 260 luistergroepen verspreid over Zuid- en Noord-Kivu (Oost-Congo). De twee belangrijkste activiteiten van deze groepen zijn programma's maken en daarover vervolgens weer discussiëren:
De luistergroepen versturen meldingen naar Radio Maendeleo. Het gaat om geschreven boodschappen in het Kiswahili of het Frans waarvan trefwoorden worden opgevangen. Voorbeelden hiervan zijn malaria, verkrachting, gewapende bende etc. Een redacteur en tevens journalist van de radio gaat hier vervolgens mee aan de slag, zij kan bijvoorbeeld:

  • alerts versturen naar mensen in een getroffen gebied
  • radioprogramma's plannen over de meest besproken onderwerpen
  • een interactieve kaart maken (geomapping)
  • autoriteiten informeren en onder druk zetten door te laten zien wat er gebeurt in het gebied en op welke schaal

De luistergroepen luisteren ondertussen gezamenlijk naar het wekelijkse radioprogramma van Femme au Fone, waarop ze reageren door enquêtes in te vullen en te bellen / sms-en naar de radio. Dit leidt ertoe dat de gesprekken interactief zijn en er regelmatig feedback komt op de besproken onderwerpen uit de geïsoleerde gebieden. Ook kunnen de luistergroepen bijdragen aan de informatievoorziening door zelf programma's te maken met steun van Radio Maendeleo.

Van lokaal naar internationaal en weer terug

Femme au Fone wordt gefinancierd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Nederland. De Stichting Sundjata – onderdeel van het Dutch National Network for the implementation of the UN Resolution 1325 -, Stichting Medio en Cordaid ondersteunen het project in Nederland.

Deze steun is belangrijk om te kunnen lobbyen voor lokale wensen op het internationale toneel en de agenda van Congolese vrouwen op de kaart te krijgen bij fora waar beslissingen worden genomen die hen direct aangaan.

Bovendien wordt door Cordaid gewerkt aan een internationale 'Barometer' om specifieke indicatoren vast te leggen over veiligheid van vrouwen. Femme au Fone doet dat voor de DRC.

Op deze manier is het doel om van een lokaal niveau naar een internationaal niveau te gaan en het weer terug te brengen naar de lokale bevolking, een proces waarbij de Congolese vrouwen te allen tijde in het middelpunt staan van het project.