Hekserij

Vrouwen beschuldigd van hekserij als excuus voor discriminatie en geweld

'Ik ben mishandeld door mijn familie leden nadat ze mij van hekserij beschuldigden.'

Vrouwen beschuldigen van hekserij is geen nieuw fenomeen. Als we kijken naar de geschiedenis, zien we dat het een manier was om van vrouwen af te komen die erg intelligent waren of hun tijd vooruit of simpelweg niet gewild.
In de provincie Zuid-Kivu in Oost Congo, zijn vrouwen regelmatig slachtoffer van beschuldigingen van hekserij. Femme au Fone (FAF) ontvangt veel berichten over mishandeling van vrouwen die beschuldigd zijn van hekserij. Zij worden mishandeld door hun dorpsgenoten en berecht in de zogenaamde 'populaire rechtspraak', in Nederland zou je zeggen 'volksgericht'.

Vrouwen uit het Kalehe gebied, dat deel uitmaakt van de Kalonge, leggen in de sms-berichten uit hoe vrouwen die verdacht zijn worden onderworpen aan een hekserijtest. 'Zo'n test wordt uitgevoerd door een zogenaamde door God gestuurde ziener', zegt Jean Baptiste Mushagalusa, lid van een lokale NGO.

In Bukavu hoofdstad van Zuid-Kivu, hebben vrouwen ook aangegeven dat ze slachtoffer zijn van deze onmenselijke praktijken wanneer zij beschuldigd worden van hekserij, dit is maar één van de vele verhalen: In februari dit jaar kwam mevrouw K. Christine die in de 30 is, naar de redactie van FAF om haar probleem uit te leggen. Zij was beschuldigd van hekserij door haar schoonfamilie: 'Het was een zaterdag avond, mijn zwagers en schoonzussen kwamen thuis met het lijk van hun zus, die erg ziek was geweest en daarna was gestorven. Ze zeiden: "jij, heks, je gaat ons betalen, jij gaat onze zus opwekken, die je hebt behekst, of je gaat haar rouwe lijk opeten".
Twee van hen besprongen mij en begonnen mij te slaan. Mijn man heeft mij niet verdedigd, in tegendeel hij sloeg mij en ik viel op de grond met mijn baby op mijn rug. Ze hebben me de hele nacht in de keuken opgesloten met het lijk van mijn schoonzus, het was afschuwelijk.
En de dag daarna hebben ze mij eruit gehaald met alle geweld die je kunt voorstellen.'

K. Christine stopt met praten, ze kijkt naar de hemel en voegt dan terneergeslagen toe: 'Kan je je voorstellen dat ik 11 jaar getrouwd ben met deze man en we samen 5 kinderen hebben? Maar hij liet toe dat ze me vernederden, hij joeg me uit onze huis en ik mag de kinderen niet zien.'

Femme au Fone wil ook contact leggen tussen vrouwelijke slachtoffers van elke soort geweld of misbruik gebaseerd op gender met organisaties die zich inzetten voor de rechten van de vrouw. Daarom heeft iemand van de redactie K. Christine geholpen in contact te komen met APRODEPED (action pour la promotion et la defense de droits de personnes défavorisées)[1].
'Dit kan natuurlijk helemaal niet', zegt juriste Julienne Mushagalusa secretaris van de organisatie van vrouwelijke juristen in Zuid-Kivu[2]: in het Congolees recht bestaat hekserij niet en is al helemaal geen strafbaar feit.'

Het verhaal van Christine is maar één van de voorbeelden van seksistisch geweld tegen vrouwen: alleen vrouwen worden beschuldigd van hekserij in Zuid-Kivu. Sommigen worden slachtoffer van volksgerichten en zijn in het openbaar voor schut gezet, gestenigd, gestoken, en zelfs levend verbrand.
De Congolese grondwet stelt daarover in artikel 16: 'De mens is heilig. De staat heeft de verplichting deze te respecteren en beschermen. Alle mensen hebben recht op lichamelijke integriteit en een vrije ontwikkeling van hun persoon in eerbiediging van de wet, publieke orde en goede zedelijkheid.'...

'De autoriteiten moeten een mechanisme instellen ter bescherming van het recht op leven en diegenen bestraffen die zich schuldig maken aan volksgerichten om de rechten van slachtoffers te herstellen', voegt Julienne Mushagalusa toe. In januari 2014, heeft de regering van Zuid-Kivu in een proclamatie die 'populaire rechtspraak' verboden. Het wachten is nog op de effectieve implementatie...

Inmiddels wordt K. Christine bijgestaan door Gregoire Kasadi, advocaat bij 'APRODEPED'. Hij heeft voor haar een aanklacht ingediend bij het parket waarin wordt geëist dat de vrouw wordt gecompenseerd en de voogdij over haar kinderen krijgt.

Eliane Polepole

[1] (http://www.societecivile.cd/node/1464)

[2] (http://www.infobascongo.net/beta/?tag=afejuco).